FATF opublikowała 16 lipca 2026 roku raport o stosowaniu zasad przeciwdziałania praniu pieniędzy na rynku kryptowalut. Organizacja opisuje połączenie kilku rodzajów przestępczości: fałszywych inwestycji, handlu ludźmi, cyberataków, podziemnej bankowości, finansowania terroryzmu i obchodzenia sankcji. Te same giełdy, brokerzy, portfele i stablecoiny mogą służyć kilku grupom jednocześnie (1).
Raport nie jest pełnym spisem wszystkich przestępstw z użyciem kryptowalut. Opiera się między innymi na ankiecie wypełnionej przez 147 jurysdykcji, ocenach systemów prawnych 149 jurysdykcji, informacjach organów ścigania oraz danych firm analizujących blockchain. Część odpowiedzi państw miała charakter samooceny i nie została niezależnie sprawdzona (1).
Jedna firma miała przeprać co najmniej 4 miliardy dolarów
FATF opisuje działający w Kambodży konglomerat usług finansowych, który między sierpniem 2021 roku a styczniem 2025 roku miał przeprać co najmniej 4 miliardy dolarów.
Chodzi o Huione Group, oferującą usługi płatnicze, wymianę walut, obsługę aktywów cyfrowych oraz internetowy rynek używany przez operatorów oszustw. Według amerykańskiego Departamentu Skarbu firma stanowiła punkt łączący centra oszustw, brokerów, podziemną bankowość i system wypłacania kryptowalut (1, 2).
Wśród analizowanych środków znajdowało się:
– co najmniej 37 milionów dolarów pochodzących z cyberataków Korei Północnej,
– co najmniej 36 milionów dolarów z oszustw inwestycyjnych w kryptowalutach,
– około 300 milionów dolarów z innych oszustw internetowych.
Pieniądze związane z północnokoreańskimi cyberatakami mogły finansować program rakietowy oraz prace nad bronią masowego rażenia. W październiku 2025 roku Stany Zjednoczone odcięły Huione Group od amerykańskiego systemu finansowego (2).
Hiszpańska operacja objęła ponad 5000 poszkodowanych
W czerwcu 2025 roku hiszpańska Guardia Civil, przy udziale Europolu oraz służb z Estonii, Francji i Stanów Zjednoczonych, rozbiła sieć podszywającą się pod legalną firmę inwestycyjną.
Według śledczych grupa oszukała ponad 5000 osób i wyprała około 460 milionów euro. Zatrzymano pięć osób: trzy na Wyspach Kanaryjskich i dwie w Madrycie (1, 3).
Sieć korzystała ze spółek i rachunków bankowych w Hongkongu. Pieniądze zbierano przez:
– przelewy bankowe,
– gotówkę,
– płatności kryptowalutowe,
– bramki płatnicze,
– rachunki zakładane na różne nazwiska,
– giełdy aktywów cyfrowych.
Kryptowaluta pełniła w tym schemacie dwie funkcje. Fałszywa inwestycja w aktywa cyfrowe służyła do nakłonienia ofiary do wpłaty, a późniejsze transfery pomagały rozdzielić i przenieść pieniądze przez wiele państw (1, 3).
Stablecoiny zajmują coraz większą część nielegalnych przepływów
Stablecoin to token, którego cena ma pozostawać zbliżona do wartości wybranego aktywa, najczęściej dolara. Największe przykłady to USDT i USDC.
Według danych Chainalysis przytoczonych przez FATF stablecoiny odpowiadały w 2025 roku za 84% rozpoznanego wolumenu nielegalnych transakcji kryptowalutowych. Ten udział obejmuje adresy powiązane między innymi z oszustwami, sankcjami, kradzieżami, cyberatakami i innymi wykrytymi rodzajami przestępczości (4, 5).
Liczba wymaga kontekstu. Chainalysis szacuje, że rozpoznane nielegalne transfery stanowiły mniej niż 1% całego przypisanego wolumenu transakcji kryptowalutowych. Stablecoiny są powszechnie używane również do legalnych płatności, handlu, oszczędzania oraz przesyłania pieniędzy między państwami (5).
Przestępcy wybierają je z tych samych powodów co zwykli użytkownicy:
– kurs jest bardziej przewidywalny niż w przypadku bitcoina,
– transfer może dotrzeć do odbiorcy w ciągu minut,
– system działa przez całą dobę,
– płatność można przesłać ponad granicami,
– niektóre sieci pobierają niewielkie opłaty,
– stablecoin można łatwo wymienić na inne aktywo albo walutę państwową.
W połowie 2025 roku w obiegu znajdowało się 259 stablecoinów. Ich łączna wartość przekroczyła w październiku 2025 roku 316 miliardów dolarów (4).
USDT w sieci Tron często pojawia się w opisach śledczych
FATF wskazuje na częste używanie USDT działającego w sieci Tron w finansowaniu terroryzmu, obchodzeniu sankcji i przenoszeniu pieniędzy przez brokerów OTC. Sieć ta oferuje szybkie transfery i niskie opłaty, dzięki czemu jest popularna w wielu państwach o słabiej rozwiniętej bankowości (1).
Typowa trasa może obejmować:
- wpłatę na adres wskazany przez fałszywą platformę,
- podział kwoty między kilka lub kilkadziesiąt portfeli,
- przejście przez brokera wymieniającego kryptowaluty poza publiczną giełdą,
- transfer do giełdy działającej w państwie o słabym nadzorze,
- wymianę na inną kryptowalutę albo przeniesienie przez most między blockchainami,
- wypłatę w gotówce lub na rachunek bankowy.
Każda dodatkowa warstwa oddala środki od adresu ofiary. Zapis transferów na publicznym blockchainie nadal istnieje, lecz przypisanie poszczególnych adresów do konkretnych osób wymaga danych giełd, brokerów, banków i operatorów płatności (1, 4).
Emitent może zamrozić stablecoiny
Część stablecoinów jest zarządzana przez scentralizowanego emitenta. Kod tokena może pozwalać firmie na zablokowanie wskazanego adresu, zamrożenie znajdujących się na nim tokenów albo ich usunięcie i ponowne wydanie prawowitemu właścicielowi.
Takie działanie nie usuwa zapisu z blockchaina. Uniemożliwia właścicielowi objętego blokadą adresu dalsze przesłanie określonych tokenów.
FATF zaleca, aby emitenci mieli techniczną możliwość wykonywania zgodnych z prawem nakazów zamrożenia i zajęcia środków. Organizacja proponuje również całodobowe punkty kontaktu dla służb oraz monitorowanie obiegu stablecoinów przy użyciu narzędzi analizujących blockchain (4).
Skuteczność zależy od czasu. Gdy środki zostaną wcześniej wymienione na aktywo bez centralnego emitenta, przeniesione przez kilka sieci albo wypłacone w gotówce, możliwość blokady maleje.
Powstał stablecoin reklamowany jako odporny na zamrożenie
FATF opisuje przypadek kambodżańskiej grupy, która uruchomiła własny token powiązany z dolarem. Reklamowano go jako aktywo znajdujące się poza kontrolą zwykłych organów regulacyjnych i odporne na zamrażanie.
Projekt powstał po zablokowaniu przez zewnętrznego emitenta ponad 29 milionów dolarów na adresie powiązanym z tą samą grupą. Token został uruchomiony na kilku publicznych blockchainach oraz na własnej sieci operatora (1, 4).
Przypadek opisuje zmianę sposobu działania grup przestępczych. Organizacja korzystająca wcześniej z istniejącej infrastruktury zaczęła budować własny system płatniczy po utracie dostępu do części pieniędzy.
Oszustwa inwestycyjno-romansowe działają jak przedsiębiorstwa
Proceder nazywany „pig butchering” polega na długim przygotowywaniu ofiary do wpłaty. Kontakt może zacząć się od wiadomości w mediach społecznościowych, serwisie randkowym, komunikatorze albo od rzekomo przypadkowego numeru telefonu.
Osoba prowadząca rozmowę:
– buduje relację przez kilka tygodni lub miesięcy,
– opowiada o własnych zyskach z inwestycji,
– kieruje ofiarę na fałszywą platformę,
– zachęca do wykonania niewielkiej pierwszej wpłaty,
– pokazuje fikcyjny wzrost wartości rachunku,
– nakłania do przekazania większej kwoty,
– żąda kolejnych opłat za podatek, odblokowanie lub wypłatę.
Platforma wyświetla liczby kontrolowane przez przestępców. Środki trafiają od początku na ich rachunki i portfele.
UNODC opisuje centra oszustw działające w Kambodży, Mjanmie, Laosie, na Filipinach i w innych państwach. Część osób prowadzących rozmowy została wcześniej zwabiona ofertą pracy, przewieziona do strzeżonego ośrodka, pozbawiona dokumentów i zmuszona przemocą do oszukiwania kolejnych osób. Organizacje łączą więc kradzież pieniędzy z handlem ludźmi i pracą przymusową (6).
Sztuczna inteligencja obniża koszt oszustwa
FATF opisuje używanie syntetycznych profili oraz rozmów wideo z twarzami wygenerowanymi lub zmienionymi przez AI. Fałszywa osoba może występować jako rekruter, pracownik giełdy, doradca inwestycyjny albo przyszły partner.
W jednym z opisanych schematów ofiary przekonywano podczas fałszywych rozmów rekrutacyjnych do instalowania złośliwego oprogramowania lub udostępniania dostępu do portfela. Skradziono ponad milion dolarów, głównie w stablecoinach (1).
FATF wskazuje również możliwe zastosowanie agentów AI do:
– wyszukiwania błędów w smart kontraktach,
– przygotowywania kodu ataku,
– analizowania wewnętrznych transakcji protokołu,
– tworzenia wielu wersji wiadomości dla ofiar,
– prowadzenia rozmów w różnych językach,
– planowania tras przepływu pieniędzy przez giełdy, mosty i protokoły DeFi.
Część opisu dotyczy możliwości technicznych i obserwowanych kierunków rozwoju. Raport nie podaje danych pozwalających ustalić, jaki odsetek oszustw kryptowalutowych korzysta już z takich agentów (1).
Większość państw nadal nie spełnia standardów FATF
FATF ocenia państwa według Rekomendacji 15, dotyczącej nadzoru nad aktywami cyfrowymi i dostawcami usług takich jak giełdy, kantory, pośrednicy oraz firmy prowadzące portfele klientów.
Do kwietnia 2026 roku oceniono 149 jurysdykcji:
– 1 była w pełni zgodna,
– 51, czyli 34%, było w dużej mierze zgodnych,
– 64 były częściowo zgodne,
– 33 nie spełniały wymagań (1).
Ocena dotyczy zgodności prawa i systemu nadzoru ze standardami FATF. Nie jest rankingiem całej skuteczności służb ani pomiarem liczby przestępstw w danym państwie.
Travel Rule częściej istnieje w prawie niż w praktyce
Travel Rule wymaga, aby giełdy i inne objęte nią instytucje przekazywały przy transferze dane nadawcy i odbiorcy. Zasada przypomina informacje towarzyszące zwykłemu przelewowi bankowemu.
Spośród 109 państw, które odpowiedziały na odpowiednią część ankiety, 91 uchwaliło przepisy wdrażające Travel Rule. Stanowi to 83% tej grupy (1).
Spośród tych 91 jurysdykcji 55, czyli 60%, nie wydało jeszcze ustaleń lub dyrektyw ani nie podjęło działań nadzorczych lub egzekucyjnych dotyczących przestrzegania tej zasady. Część państw dopiero buduje odpowiednie zespoły i procedury. Wynik potwierdza jednak dużą różnicę między przyjęciem ustawy a jej codziennym stosowaniem (1).
Prywatne portfele są trudniejsze do powiązania z konkretną osobą
Portfel niepowierniczy pozwala użytkownikowi samodzielnie kontrolować klucze potrzebne do dysponowania aktywami. Transfer między dwoma takimi portfelami odbywa się bez giełdy, banku lub innej instytucji sprawdzającej tożsamość klienta.
Na publicznych blockchainach adresy, kwoty i czas transferu są zazwyczaj widoczne. Brakuje jednak publicznej informacji, kto kontroluje dany adres. Przy takim transferze nie ma też instytucji odpowiedzialnej za zgłoszenie podejrzanej transakcji (1, 4).
FATF nie wprowadza w raporcie zakazu samodzielnego przechowywania kryptowalut. Zaleca państwom ocenę ryzyka transferów P2P oraz stosowanie środków proporcjonalnych do tego ryzyka.
Możliwe działania obejmują:
– dokładniejszą analizę wpłat z prywatnych portfeli na giełdy,
– sprawdzanie powiązań adresów z kradzieżami i sankcjami,
– analizę szybkich transferów przez wiele portfeli,
– wymaganie dodatkowych informacji przy transakcjach wysokiego ryzyka,
– kontrolowanie giełd i brokerów działających za granicą bez właściwego nadzoru,
– współpracę emitentów stablecoinów ze służbami.
Raport pozostawia państwom wybór konkretnych rozwiązań i nakazuje stosowanie podejścia zależnego od ryzyka (4).
Blockchain jednocześnie pomaga przenosić i śledzić pieniądze
Przelew stablecoina może przejść między państwami bez godzin pracy banku i bez tradycyjnego łańcucha banków korespondentów. Ta cecha pomaga zwykłym użytkownikom i organizacjom przestępczym.
Publiczny blockchain zostawia jednak trwały zapis transferów. Pozwala śledczym odtworzyć drogę środków, łączyć adresy, wykrywać powtarzalne schematy oraz reagować, gdy pieniądze docierają do giełdy albo stablecoina z możliwością zamrożenia.
Największe trudności pojawiają się na styku świata cyfrowego i rzeczywistych osób: przy brokerach bez ewidencji klientów, giełdach ze słabą kontrolą, podstawionych właścicielach rachunków, wymianie gotówkowej i usługach działających w kilku państwach.
Kryptowaluty rozszerzyły zestaw narzędzi dostępnych istniejącym organizacjom. Umożliwiły szybkie łączenie oszustwa, transferu ponad granicami, wymiany walut i prania pieniędzy w jednym systemie.
O skuteczności reakcji zdecydują szybkość wymiany informacji, możliwość zamrożenia środków, nadzór nad giełdami i brokerami oraz współpraca państw, przez które przechodzi ta sama transakcja.
Źródła:
- Financial Action Task Force, Seventh Targeted Update on Implementation of the FATF Standards on Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers, 16 lipca 2026.
- U.S. Department of the Treasury, „U.S. and U.K. Take Largest Action Ever Targeting Cybercriminal Networks in Southeast Asia”, 14 października 2025.
- Europol, „Crypto investment fraud ring dismantled in Spain after defrauding 5,000 victims worldwide”, 30 czerwca 2025.
- Financial Action Task Force, Targeted Report on Stablecoins and Unhosted Wallets — Peer-to-Peer Transactions, 3 marca 2026.
- Chainalysis, 2026 Crypto Crime Report — Introduction, 8 stycznia 2026.
- United Nations Office on Drugs and Crime, Inflection Point: Global Implications of Scam Centres, Underground Banking and Illicit Online Marketplaces in Southeast Asia, 21 kwietnia 2025.