Amerykańska Agencja Żywności i Leków zatwierdziła Lipfendrę, której substancją czynną jest enlicitide. To pierwszy doustny lek blokujący białko PCSK9. Preparat przyjmuje się raz dziennie. Został dopuszczony dla dorosłych z podwyższonym LDL, także dla osób z rodzinną hipercholesterolemią (1, 2).
LDL często nazywa się „złym cholesterolem”. Skrót oznacza lipoproteiny przenoszące cholesterol we krwi. Gdy jest ich za dużo, cholesterol może odkładać się w ścianach tętnic. Z czasem zwiększa to ryzyko zawału serca i udaru.
Enlicitide działa inaczej niż statyny.
Wątroba usuwa LDL z krwi za pomocą receptorów znajdujących się na powierzchni jej komórek. Białko PCSK9 przyłącza się do tych receptorów i kieruje je do zniszczenia. Enlicitide blokuje PCSK9. Więcej receptorów pozostaje wtedy na powierzchni komórek, a wątroba może wychwytywać więcej LDL (3, 4).
Podobny mechanizm stosuje się od około dziesięciu lat w lekach podawanych w zastrzykach. Enlicitide jest pierwszym inhibitorem PCSK9 dostępnym w tabletce (1, 2).
FDA oparła decyzję na dwóch badaniach trzeciej fazy.
W badaniu CORALreef Lipids uczestniczyło 2912 dorosłych z chorobą miażdżycową lub dużym ryzykiem jej rozwoju. Średnie początkowe stężenie LDL wynosiło 96 mg/dl. Po 24 tygodniach grupa przyjmująca enlicitide uzyskała wynik niższy o około 56% w porównaniu z placebo. Przy takim punkcie wyjścia odpowiada to wartości w pobliżu 42 mg/dl (2, 3).
Drugie badanie objęło 303 osoby z heterozygotyczną rodzinną hipercholesterolemią. Jest to choroba genetyczna, w której wysokie stężenie LDL występuje od młodego wieku. Średni wynik przed rozpoczęciem badania wynosił 119 mg/dl (2, 4).
Po 24 tygodniach LDL w grupie otrzymującej enlicitide spadł średnio o 58,2%. W grupie placebo wzrósł o 2,6%. Daje to różnicę między grupami wynoszącą 59,4 punktu procentowego. Średni wynik w grupie leczonej znalazł się w pobliżu 50 mg/dl (4).
Efekt utrzymywał się przez rok. Po 52 tygodniach stężenie LDL nadal było niższe o około 55% w stosunku do wartości początkowej. Spadły również stężenia apolipoproteiny B, cholesterolu innego niż HDL oraz lipoproteiny(a) (4).
Nagłówek mówiący o leku „silniejszym od statyn” upraszcza wynik.
W badaniach rejestracyjnych uczestnicy kontynuowali dotychczasowe leczenie, a enlicitide porównywano z placebo. W badaniu osób z rodzinną hipercholesterolemią wszyscy przyjmowali statyny. Ponad 81% stosowało statynę o dużej intensywności, a 64% przyjmowało także ezetymib (4).
Oznacza to, że redukcja o prawie 60% była w dużej części dodatkowym efektem uzyskanym na tle wcześniejszego leczenia. Wynik nie pochodzi z prostego porównania: enlicitide przeciwko statynie stosowanej samodzielnie.
Statyny o dużej intensywności obniżają LDL zwykle o co najmniej 50%. Preparat blokujący PCSK9 może obniżyć wynik o kolejne 50–60%, gdy zostanie dodany do leczenia. U części pacjentów pozwala to zejść do wartości trudnych do osiągnięcia za pomocą samej statyny (4, 5).
Znaczenie wyniku 100 mg/dl zależy od stanu zdrowia danej osoby. Wytyczne amerykańskie z 2026 roku podają różne cele:
– poniżej 100 mg/dl dla części osób z małym lub średnim ryzykiem,
– poniżej 70 mg/dl dla osób z dużym ryzykiem,
– poniżej 55 mg/dl dla pacjentów z chorobą miażdżycową i bardzo dużym ryzykiem kolejnego zdarzenia (5).
Wartość około 50 mg/dl ma więc największe znaczenie u osób po zawale, udarze, z zaawansowaną miażdżycą albo z rodzinną hipercholesterolemią.
Dane dotyczące bezpieczeństwa obejmują obecnie okres do jednego roku. W większym badaniu częstość działań niepożądanych była zbliżona do placebo. W badaniu osób z rodzinną hipercholesterolemią częściej zgłaszano biegunkę i zawroty głowy. Liczba osób przerywających leczenie z powodu działań niepożądanych była podobna w obu grupach (2, 4).
Decyzja FDA opiera się na zdolności leku do obniżania LDL. Duże badanie dotyczące zawałów, udarów i zgonów nadal trwa (1, 6).
Obniżenie LDL przez inne leki z grupy inhibitorów PCSK9 zmniejszało już częstość zdarzeń sercowo-naczyniowych. Dla enlicitide trzeba jednak zebrać osobne dane. Wynik laboratoryjny jest uznanym wskaźnikiem ryzyka, lecz badanie liczby zawałów i udarów dostarcza pełniejszej odpowiedzi na pytanie o korzyści dla pacjentów.
Statyny pozostają podstawą leczenia ze względu na cenę, dostępność oraz dużą liczbę badań obejmujących zawały, udary i śmiertelność. Enlicitide może być stosowany u osób, które pomimo leczenia nadal mają LDL powyżej celu, wymagają dużej redukcji albo nie chcą korzystać z preparatów podawanych w zastrzykach.
Największa zmiana dotyczy formy leczenia. Efekt zbliżony do wstrzykiwanych inhibitorów PCSK9 będzie można uzyskać za pomocą jednej tabletki dziennie.
Źródła:
- Claire Cameron, „FDA approves cholesterol pill more powerful than statins”, Scientific American, 16 lipca 2026.
- U.S. Food and Drug Administration, „FDA Approves First Oral Therapy that Inhibits PCSK9 to Lower Bad Cholesterol in Adults with High Cholesterol”, 16 lipca 2026.
- Ann Marie Navar i in., „A Placebo-Controlled Trial of the Oral PCSK9 Inhibitor Enlicitide”, New England Journal of Medicine, 2026;394:529–539, DOI: 10.1056/NEJMoa2511002.
- Christie M. Ballantyne i in., „Efficacy and Safety of Oral PCSK9 Inhibitor Enlicitide in Adults With Heterozygous Familial Hypercholesterolemia”, JAMA, 2026;335(2):129–139, DOI: 10.1001/jama.2025.20620.
- „2026 ACC/AHA Multisociety Guideline for the Management of Dyslipidemia”, Circulation, 2026, DOI: 10.1161/CIR.0000000000001423.
- Reuters, „Merck gets US FDA nod for first-in-its-class oral cholesterol drug”, 16 lipca 2026.