Jak ludzie spędzają dobę? Dane o pracy, odpoczynku i czasie wolnym w Polsce i na świecie

W skrócie Każdy człowiek dysponuje 1440 minutami na dobę, ale sposób podziału tych minut silnie zależy od płci, wieku, sytuacji rodzinnej, zatrudnienia i kraju zamieszkania. Our World in Data pokazuje, że sen, praca odpłatna, praca domowa, jedzenie i czas wolny zajmują łącznie około 80–90% przeciętnej doby [1]. Dane OECD wskazują zarazem duże różnice w ilości pracy odpłatnej i nieodpłatnej między państwami oraz między kobietami i mężczyznami [2]. Dla Polski dostępne są już dane z 2023 r. ...
Read More

Kryptowaluty coraz częściej obsługują międzynarodowe sieci oszustw i prania pieniędzy

FATF opublikowała 16 lipca 2026 roku raport o stosowaniu zasad przeciwdziałania praniu pieniędzy na rynku kryptowalut. Organizacja opisuje połączenie kilku rodzajów przestępczości: fałszywych inwestycji, handlu ludźmi, cyberataków, podziemnej bankowości, finansowania terroryzmu i obchodzenia sankcji. Te same giełdy, brokerzy, portfele i stablecoiny mogą służyć kilku grupom jednocześnie (1). Raport nie jest pełnym spisem wszystkich przestępstw z użyciem kryptowalut. Opiera się między inny...
Read More

Geniusz Szekspira mógł polegać na słowach, które znaczą kilka rzeczy naraz

Czytając Szekspira, często rozumiemy scenę, choć pojedyncze zdania wydają się dziwne. Słowo nagle staje się inną częścią mowy. Jedna wypowiedź dopuszcza kilka znaczeń. Brzmienie słów tworzy skojarzenia, których odbiorca nie analizuje świadomie. Krytyk literacki Stephen Booth uważał, że właśnie w tych drobnych działaniach języka znajduje się duża część siły pisarstwa Szekspira. Jillian Hinchliffe i Seth Frey opisali jego podejście w eseju opublikowanym w „Nautilusie” w 2014 roku (1). ...
Read More

Lepszy dostęp do edukacji wiąże się z większą liczbą wynalazków

W europejskich regionach, w których wykształcenie dzieci słabiej zależy od wykształcenia rodziców, powstaje więcej patentów. Taki związek opisuje badanie opublikowane w „Nature”, oparte na danych z 36 państw i kilku dekad obserwacji (1, 2). Badacze stworzyli EUROPE-IGM-ATLAS — bazę mierzącą międzypokoleniową mobilność edukacyjną w 225 mniejszych regionach NUTS 2 oraz 108 większych regionach NUTS 1. Roczne wskaźniki obejmują lata 1985–2025. Analiza wynalazczości korzystała z danych patentowy...
Read More

Naukowcy z pomocą AI zaprojektowali nowe „nożyczki” do DNA. Zadziałały w komórkach człowieka i roślin

Narzędzia CRISPR korzystają z dwóch głównych elementów. Cząsteczka RNA wskazuje wybrany fragment DNA, a enzym tnie materiał m miejscu. Komórka naprawia przecięcie, co pozwala usunąć, wyłączyć albo zmienić gen. Większość używanych enzymów CRISPR znaleziono wcześniej u bakterii lub innych mikroorganizmów. Naukowcy przystosowali je później do pracy w komórkach roślin, zwierząt i ludzi. Nowe badanie opisuje inną drogę. Zespół Jennifer Doudny z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley użył...
Read More

Roblox chce, żeby opis pomysłu wystarczył do stworzenia pierwszej wersji gry

Użytkownik wpisuje: „Stwórz przygodową grę w gęstym lesie. Dodaj przeszkody, postać gracza i cel polegający na znalezieniu wyjścia”. Narzędzie o nazwie Build ma na podstawie takiego opisu przygotować grywalny projekt w aplikacji Roblox. Firma zapowiada, że system zajmie się otoczeniem 3D, postaciami, podstawowymi zasadami rozgrywki, stylem obrazu, dźwiękiem i innymi elementami potrzebnymi do uruchomienia gry (1). W pierwszej wersji Build ma tworzyć podstawową grę, którą użytkownik ...
Read More

W hałaśliwym miejscu mózg może przez chwilę śledzić dwie rozmowy

Rozmawiasz z kimś w zatłoczonej restauracji. Obok kilka osób mówi jednocześnie, gra muzyka, słychać przesuwane krzesła i naczynia. Nagle dociera do ciebie fragment rozmowy z sąsiedniego stolika. Nowe badanie opisuje, co może wtedy dziać się w mózgu. Podczas przenoszenia uwagi na nowego rozmówcę mózg zaczyna śledzić jego głos, zanim całkowicie przestanie śledzić poprzedni. Przez krótki czas oba strumienie mowy są obecne w aktywności kory mózgowej (1). Jak przeprowadzono eksperyment ...
Read More

AI potrzebuje chipów. Chipy potrzebują pamięci. Całość łączą płytki drukowane

Rozmowa o sprzęcie dla sztucznej inteligencji zwykle kończy się na procesorach Nvidii, fabrykach TSMC i pamięci HBM. Każdy z tych elementów trzeba jednak połączyć z zasilaniem, siecią, pozostałą pamięcią i innymi podzespołami. Większość płytek drukowanych jest produkowana w Chinach, co stwarza zagrożenia dla łańcucha dostaw i bezpieczeństwa narodowego. Największy amerykański producent, TTM, zwiększa produkcję płytek PCB w USA, takich jak ta, pokazana w Santa Ana w Kalifornii 7 maja 2026 roku...
Read More

Wirtualny influencer może publikować bez przerwy. Nie ma jednak własnych doświadczeń

W mediach społecznościowych działają już postacie, które wyglądają jak ludzie, prowadzą profile, reklamują ubrania i odpowiadają obserwującym, choć nigdy nie istniały poza ekranem. Aitana López, wirtualna modelka stworzona przez hiszpańskie studio, zebrała prawie 400 tysięcy obserwujących na Instagramie. Dwie cyfrowe „siostry”, Ana i Mia Zelu, mają łącznie ponad pół miliona obserwujących. Jedna z publikacji Mii osiągnęła 18,8 miliona wyświetleń (1). https://www.youtube.com/watch?v=Li-6QM...
Read More

Jak ocenić skutki reformy, której nie dało się przeprowadzić jako eksperymentu

Losowy przydział jest dobrym sposobem sprawdzania, czy leczenie albo program przynosi skutek. W przypadku ustaw, zmian finansowania szpitali, podatków, zakazów i programów publicznych taki przydział często nie jest możliwy. https://www.youtube.com/watch?v=95HxUdn-BJg Badacze korzystają wtedy między innymi z metody difference-in-differences, w skrócie DiD. Po polsku mówi się o metodzie podwójnej różnicy albo różnicy w różnicach (1). Jej zasada jest prosta: – mierzymy wynik w grupie...
Read More