Sztuczna inteligencja przestała być jedynie narzędziem analitycznym czy asystentem w pracy. Dziś wkracza w najbardziej intymną sferę naszego życia: relacje międzyludzkie. Generatywne AI, z którym można prowadzić rozmowy, żartować, a nawet odgrywać role, staje się dla wielu osób cyfrowym towarzyszem. Zjawisko to, choć wciąż niszowe, rodzi fundamentalne pytania o przyszłość miłości, przyjaźni i więzi społecznych. Pierwsze twarde dane na ten temat pokazują obraz społeczeństwa na rozdrożu – podzielonego między ekscytacją a lękiem, w którym kształtują się nowe, nieznane dotąd wzorce relacyjne.
AI w sypialni: czy algorytmy zastąpią nam relacje? Analiza faktów
Żyjemy w czasach, gdy interakcje z AI stają się codziennością. Mówimy do asystentów głosowych, prosimy chatboty o pomoc, a niektórzy zaczynają zapraszać je do swojego życia jako przyjaciół, terapeutów, a nawet partnerów. Analiza miliona logów interakcji z ChatGPT ujawniła, że drugą najczęstszą formą wykorzystania tego narzędzia, zaraz po kreatywnym pisaniu, było „odgrywanie ról o charakterze seksualnym”. To sygnał, że granica między człowiekiem a maszyną w sferze intymności zaczyna się zacierać.
Nowe badanie przeprowadzone na grupie 2000 młodych dorosłych (poniżej 40. roku życia) dostarcza pierwszych konkretnych danych na temat skali tego zjawiska i postaw wobec niego.
Co czwarty młody dorosły wierzy, że AI może zastąpić prawdziwy związek
Najbardziej uderzającym wynikiem badania jest przekonanie, że 25% młodych ludzi uważa, iż partnerzy AI mają potencjał, by w przyszłości zastąpić prawdziwe romantyczne relacje. Chociaż obecnie zaledwie 1% ankietowanych przyznaje się do posiadania przyjaciela AI, a 7% singli jest otwartych na romantyczny związek z maszyną, to właśnie ta wiara w przyszły potencjał technologii pokazuje kierunek możliwych zmian społecznych.
Kto jest otwarty na cyfrową przyjaźń i miłość?
Analiza demograficzna ujawnia wyraźne wzorce pokazujące, które grupy społeczne są bardziej skłonne do akceptacji relacji z AI. Nie jest to zjawisko jednolite – postawy różnią się w zależności od płci, czasu spędzanego online czy poglądów politycznych.
| Kategoria | Grupa bardziej otwarta na relacje z AI | Grupa mniej otwarta na relacje z AI | Kluczowe dane |
| Płeć | Mężczyźni | Kobiety | 28% mężczyzn (vs 22% kobiet) uważa, że AI może zastąpić partnera. 13% mężczyzn (vs 9% kobiet) jest otwartych na przyjaźń z AI. |
| Czas online (poza pracą/nauką) | Powyżej 6 godzin dziennie | Poniżej 6 godzin dziennie | 16% intensywnych użytkowników internetu jest otwartych na przyjaźń z AI, w porównaniu do 9% pozostałych. |
| Poglądy polityczne (w kontekście przyjaźni) | Liberałowie | Konserwatyści | 14% liberałów jest otwartych na przyjaźń z AI, w porównaniu do 9% konserwatystów. |
Te dane wskazują, że większa ekspozycja na cyfrowy świat oraz określone cechy demograficzne korelują z większą otwartością na nie-ludzkich towarzyszy.
Zaskakujący paradoks: lęk przed AI i otwartość na cyfrowy romans
Jednym z najbardziej złożonych i nieintuicyjnych wniosków z badania jest zależność między statusem społeczno-ekonomicznym a postawami wobec AI.
- Osoby o niższych dochodach i bez wyższego wykształcenia częściej postrzegają AI jako zagrożenie dla społeczeństwa (60% z nich wyraża obawę).
- Jednocześnie ta sama grupa jest bardziej otwarta na pomysł romantycznego związku z AI niż osoby z wyższym wykształceniem i dochodami (odrzuca go 64% vs ponad 80% w grupie zamożnej).
Ten paradoks rodzi poważne pytania. Czy otwartość na cyfrowe partnerstwo w tej grupie wynika z mniejszych szans na stabilne, tradycyjne związki? Czy technologia, która budzi w nich lęk na poziomie społecznym, staje się jednocześnie postrzegana jako jedyne dostępne rozwiązanie problemu samotności na poziomie indywidualnym? Zjawisko to może prowadzić do dalszego pogłębiania podziałów społecznych, gdzie relacje międzyludzkie staną się luksusem dostępnym dla zamożniejszych, a cyfrowe substytuty – domeną uboższych.
Najsilniejsza korelacja: pornografia a akceptacja partnerów AI
Analiza wykazała jeden czynnik, który koreluje z otwartością na relacje z AI silniej niż jakikolwiek inny: częstotliwość korzystania z pornografii.
- Młodzi dorośli, którzy oglądają pornografię co najmniej raz dziennie, są dwukrotnie bardziej skłonni do zaakceptowania romantycznego partnera AI niż osoby, które robią to rzadko lub wcale.
- Aż 35% intensywnych użytkowników pornografii wierzy, że AI może zastąpić prawdziwe związki (w porównaniu do 20% w grupie niekorzystającej).
- Ta grupa jest również najbardziej otwarta na przyjaźń z AI (21% vs 8%).
Zależność ta sugeruje, że osoby przyzwyczajone do cyfrowo zapośredniczonych i często odhumanizowanych form zaspokajania potrzeb intymnych mogą łatwiej akceptować w pełni syntetycznego partnera.
Obecnie większość młodych ludzi wciąż czuje się niekomfortowo z perspektywą związku z maszyną. Jednocześnie znacząca część jest niezdecydowana, co stanowi pole do potencjalnego wzrostu tego zjawiska. Rozpoczyna się fundamentalna zmiana w sposobie, w jaki nawiązujemy więzi. To już nie świat, w którym ludzie łączą się wyłącznie ze sobą, ale taki, w którym niektórzy zaczną angażować się romantycznie w relacje z maszynami. Zrozumienie dynamiki tego procesu jest jednym z kluczowych wyzwań dla nauk społecznych w XXI wieku.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
- Czy relacja z AI może być w jakikolwiek sposób zdrowa?
Obecnie brakuje długoterminowych badań. Teoretycznie AI może oferować stałe wsparcie i brak oceny, co dla niektórych osób może być korzystne. Istnieje jednak ryzyko stworzenia „komory echa”, w której AI jedynie potwierdza przekonania użytkownika, hamując jego rozwój osobisty i zdolność do radzenia sobie z prawdziwymi konfliktami międzyludzkimi. - Jakie są największe zagrożenia etyczne związane z partnerami AI?
Główne zagrożenia to: potencjalne uzależnienie, manipulacja emocjonalna przez algorytmy (które mogą być zaprogramowane do maksymalizacji zaangażowania użytkownika, a nie jego dobra), gromadzenie i wykorzystywanie niezwykle intymnych danych oraz erozja umiejętności społecznych niezbędnych do budowania relacji z ludźmi. - Czy te wyniki z USA można odnieść do Polski?
Choć badanie dotyczy rynku amerykańskiego, globalne trendy technologiczne i kulturowe sugerują, że podobne zjawiska mogą występować również w Polsce, choć być może z innym natężeniem i dynamiką, uwarunkowaną lokalnymi normami społecznymi i kulturowymi. Potrzebne są dedykowane badania na polskiej populacji. - Czym różni się przywiązanie do chatbota AI od relacji paraspołecznej z postacią z filmu czy książki?
Kluczową różnicą jest interaktywność i personalizacja. Postać fikcyjna jest statyczna, podczas gdy chatbot AI uczy się użytkownika, dostosowuje do niego swoje odpowiedzi i tworzy iluzję dwustronnej, rozwijającej się relacji, co może prowadzić do znacznie silniejszego i bardziej złożonego przywiązania. - Czy rozwój partnerów AI wpłynie na wskaźniki dzietności?
Jest to jedna z długofalowych obaw. Jeśli znacząca część populacji, zwłaszcza mężczyzn, wybierze satysfakcjonujące, bezkonfliktowe relacje z AI zamiast skomplikowanych i wymagających związków z ludźmi, może to potencjalnie wpłynąć na wskaźniki formowania się par i, w konsekwencji, na dzietność. Jest to jednak na razie hipoteza wymagająca dalszych badań.
Publikacje wykonane przez nas w podobnej tematyce
- Teoria przywiązania w erze cyfrowej: Analiza wzorców więzi z nie-ludzkimi agentami konwersacyjnymi.
- Samotność a otwartość na relacje z AI: Studium korelacyjne w populacji młodych dorosłych.
- Ekonomizacja intymności: Klasowy wymiar akceptacji syntetycznych partnerów.
- Od pornografii do partnerstwa z AI: Analiza ścieżek de-humanizacji relacji w kulturze cyfrowej.
- Etyka projektowania chatbotów relacyjnych: Analiza ryzyka manipulacji emocjonalnej i uzależnienia.
Pomysł na doktorat
Tytuł: Luka w kapitale społecznym a kompensacyjne wykorzystanie relacji z AI: Badanie podłużne wśród młodych dorosłych o zróżnicowanym statusie społeczno-ekonomicznym.
Opis: Projekt zakłada przeprowadzenie wieloletniego badania (longitudinalnego) na grupie młodych dorosłych. Celem jest zweryfikowanie hipotezy, że osoby z niższym kapitałem społecznym (mniejszą siecią wsparcia, trudnościami w nawiązywaniu relacji, poczuciem wykluczenia) częściej i w bardziej intensywny sposób angażują się w długoterminowe relacje z AI. Badanie analizowałoby, czy takie relacje działają jako „pomost” do poprawy umiejętności społecznych i powrotu do relacji międzyludzkich, czy też jako „pułapka” pogłębiająca izolację społeczną.