Pisząc artykuł naukowy — zwłaszcza pierwsze rozdziały rozprawy doktorskiej lub sekcję „Wprowadzenie” w publikacji w czasopiśmie — musimy w zwięzły i uporządkowany sposób zaprezentować temat naszych badań, kontekst oraz to, dlaczego w ogóle podjęliśmy dane zagadnienie. Celem wstępu jest przygotowanie czytelnika: pokazanie mu, o co chodzi w pracy, dlaczego jest ważna i jak zamierzamy ją rozwiązać. Poniżej znajdziesz kluczowe elementy, które powinny pojawić się w Introduction, wraz z przykładami i wskazówkami, jak je rozwijać.
1. Znaczenie/Importance (motywacja ogólna)
Na czym polega?
Pierwsze akapity często pełnią funkcję „zachęty” — ukazują szeroki kontekst i skalę problemu. Wyjaśniasz, dlaczego temat jest istotny z punktu widzenia nauki, społeczeństwa, gospodarki albo środowiska. Chodzi o to, by przekonać czytelnika, że powinien zwrócić uwagę na Twój artykuł.
- Przykład (z zakresu antybiotykoodporności):
„Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) jest złożonym wyzwaniem o zasięgu globalnym, dotykającym zarówno zdrowia ludzi, jak i zwierząt…”
Tutaj pokazujesz rozmiar problemu (globalny), jego wielosektorowy charakter (ludzie, zwierzęta, środowisko) i potencjalne konsekwencje (bezpieczeństwo żywności, zdrowie publiczne).
Jak to zrobić dobrze?
- Wskaż dane liczbowe (np. statystyki, raporty WHO) lub powołaj się na wiarygodne źródła, by pokazać, że problem nie jest marginalny.
- Unikaj zbyt długich wywodów — powinno być to zwięzłe ujęcie w 1–2 akapitach.
2. Tło/Background (ogólne informacje naukowe)
Na czym polega?
Po zaakcentowaniu, że problem jest ważny, przechodzisz do bardziej szczegółowego omówienia kontekstu naukowego. Co już wiadomo o danym zjawisku na podstawie poprzednich badań?
- Przykład (kontynuacja z antybiotykoodporności):
„Wiadomo, że nadużywanie antybiotyków w rolnictwie przyspiesza rozwój oporności drobnoustrojów…”
W tym fragmencie przytaczasz główne ustalenia z literatury.
Jak to zrobić dobrze?
- Zbuduj spójny „łańcuch dowodów”: od podstaw teoretycznych (np. definicje, kluczowe mechanizmy) do aktualnego stanu wiedzy (np. najnowsze wyniki badań).
- Wskazuj kluczowe publikacje (metaanalizy, przeglądy, istotne artykuły), aby czytelnik zobaczył, skąd czerpiesz wiedzę i jakie są główne ustalenia.
3. Jasne zdefiniowanie problemu (Problem Statement)
Na czym polega?
Gdzie w tym wszystkim znajduje się Twoja nisza badawcza? Jaka konkretnie luka w wiedzy istnieje? Co w aktualnych badaniach pozostaje niewyjaśnione?
- Przykład:
„Mimo intensywnych badań nad AMR w szpitalach, wciąż brakuje wiedzy na temat rozprzestrzeniania się opornych bakterii w środowisku domowym. Nie jest jasne, w jakim stopniu praktyki higieniczne ograniczają ten proces…”
Jak to zrobić dobrze?
- Na końcu opisu tła zasygnalizuj, że czegoś brakuje: może to być sprzeczność w wynikach, brak badań w konkretnej populacji, niedostatecznie zbadany mechanizm.
- Upewnij się, że problem jest logicznie powiązany z poprzednimi akapitami. Czytelnik powinien naturalnie dojść do wniosku: „Racja, w tym obszarze jest luka!”.
4. Wskazanie luki badawczej (Research Gap)
Na czym polega?
Nie myl „problem statement” z „research gap”. O ile problem statement sygnalizuje ogólny kłopot, o tyle research gap musi wyraźnie mówić: „jakiej wiedzy brakuje i dlaczego to ważne”.
- Przykład:
„Brakuje kontrolowanych badań oceniających wpływ standardowych praktyk higienicznych na poziom bakterii opornych w gospodarstwach domowych w krajach rozwijających się…”
Jak to zrobić dobrze?
- Możesz użyć sformułowań w rodzaju: „Dotychczasowe prace nie uwzględniają…”, „Niewiele badań przeanalizowało…”, „Brak dowodów wskazujących na…”.
- Podkreśl znaczenie tej luki: dlaczego uzupełnienie jej może zmienić stan wiedzy lub praktykę (kliniczna, edukacyjna, środowiskowa itp.).
5. Wprowadzenie do istniejących dowodów (Evidence)
Na czym polega?
Często wstęp przeplata się z kilkoma przykładami już przeprowadzonych badań (wspominamy je z krótka), by pokazać kontekst. Można też stwierdzić: „Dowody A i B sugerują X, lecz dowody C i D wskazują Y.”
- Przykład:
„Badania Smitha (2020) wykazały znaczący spadek kolonii bakterii E.coli po dwóch tygodniach intensywnej dezynfekcji, ale inne prace (np. Jones i wsp. 2021) nie potwierdziły trwałych efektów.”
Jak to zrobić dobrze?
- Upewnij się, że nie popadasz w szczegółowy przegląd literatury (od tego jest sekcja Przegląd literatury w dłuższej pracy). W introduction wystarczy zarys.
- Najlepiej ogranicz się do kluczowych publikacji, pokazujących sprzeczność bądź potwierdzających istnienie luki.
6. Lokalne/Specyficzne konteksty (Local context)
Na czym polega?
W niektórych pracach (zwłaszcza w naukach społecznych czy w projektach o znaczeniu regionalnym) warto zaznaczyć, że koncentrujesz się na określonym obszarze geograficznym, kulturowym lub branżowym.
- Przykład:
„W Ghanie wytyczne dotyczące higieny skupiają się głównie na myciu rąk, lecz nie obejmują zróżnicowanych zachowań w różnych typach gospodarstw domowych (wiejskich i miejskich).”
Jak to zrobić dobrze?
- Zakotwicz swój problem w konkretnej scenerii, jeśli jest to istotne dla badań. Dzięki temu czytelnik wie, dlaczego Twój projekt w danym kontekście jest wyjątkowy lub szczególnie ważny.
7. Cele badawcze (Study Objectives)
Na czym polega?
Przedstaw jasno cele (ang. objectives) lub pytania badawcze (research questions). Ma to formę krótkiej listy lub akapitu, w którym wyliczasz:
- Co zamierzasz zbadać (np. „Określić wpływ intensywności sprzątania na poziom bakterii w warunkach domowych”).
- Czego oczekujesz (np. „Sprawdzić, czy intensywne sprzątanie znacząco ogranicza występowanie bakterii antybiotykoodpornych”).
- W jakiej populacji (np. „w gospodarstwach domowych w rejonie X w Ghanie”).
8. Główny cel artykułu (Paper Aim) i struktura (opcjonalnie)
Na czym polega?
Czasem w artykule wystarczy napisać: „Celem niniejszej pracy jest…” i w 1–2 zdaniach wyjaśnić, co pokazujesz (np. nowy model, wyniki badań pilotażowych, prototyp urządzenia).
- Przykład:
„Celem niniejszej pracy jest przedstawienie wyników projektu Dust Bunny, który ma na celu ocenę wpływu różnych praktyk czyszczenia na ograniczenie infekcji bakteryjnych w środowisku domowym.”
Jak to zrobić dobrze?
- Jeśli czasopismo pozwala, możesz dać na końcu zdanie w stylu: „W dalszej części pracy opisujemy [sekcja 2] metodologię, [sekcja 3] wyniki, zaś [sekcja 4] podsumowanie i wnioski.”
Przykład struktury wstępu: krótki szablon
- Ważność problemu:
- „Antymikrobiologiczna oporność (AMR) jest globalnym zagrożeniem dla zdrowia publicznego…”
- Ogólne tło teoretyczne:
- „Badania wskazują, że nadużywanie antybiotyków w hodowli zwierząt przyczynia się do… Równocześnie w środowisku domowym…”
- Problem i luka badawcza:
- „Wciąż nie wiemy, w jakim stopniu domowe warunki wpływają na rozwój oporności… Brakuje zwłaszcza badań nad…”
- Cel i pytania badawcze:
- „Niniejsze badanie ma na celu określenie, czy intensywne sprzątanie… Pytania badawcze to: [Q1], [Q2]…”
- (Opcjonalnie) Krótki opis struktury artykułu.
Dodatkowe porady
- Zwięzłość: Zwykle wstęp mieści się w 1–2 stronicach artykułu (choć w rozprawie doktorskiej może być dłuższy). Unikaj powtarzania całej literatury.
- Cytowania: Staraj się cytować najnowsze i najważniejsze prace; unikaj przytaczania 20 publikacji w jednym akapicie — wybierz reprezentatywne przykłady.
- Płynna narracja: Przejścia między akapitami powinny być logiczne. Możesz używać sygnałów: „Jednakże”, „Ponadto”, „W konsekwencji” itp.
- Uniwersalność: Wstęp to często pierwsze wrażenie — pisz go tak, by w miarę możliwości był zrozumiały dla szerszej grupy naukowców z pokrewnych dziedzin.
- Nie zdradzaj wszystkiego: Celem jest wprowadzenie, a nie zdradzenie każdego szczegółu metodologii czy wyników. Metoda i wyniki będą w dalszych sekcjach.
Podsumowując, w sekcji wprowadzającej musisz wykonać swego rodzaju „taniec” pomiędzy kontekstem a luką badawczą, który logicznie poprowadzi czytelnika od ogólnego, ważnego zjawiska do konkretnego pytania (lub pytań), na które udzielasz odpowiedzi w swojej pracy. Dobrze skonstruowany wstęp:
- Zachęca czytelnika do kontynuowania lektury,
- Wyjaśnia, dlaczego Twoje badanie jest potrzebne,
- Prezentuje kluczowe założenia teoretyczne w pigułce,
- Określa główny cel i zakres artykułu.
Dzięki temu cała reszta (metody, wyniki, dyskusja) staje się naturalną kontynuacją historii, którą właśnie opowiedziałeś we wstępie. Powodzenia w tworzeniu spójnej, ciekawej i przekonującej sekcji „Introduction”!