Czy Google i ChatGPT niszczą naszą pamięć? Nauka o tym, jak technologia przeprogramowuje nasze mózgi

https://doi.org/10.1038/d41586-025-00292-z Nauka wskazuje, że Internet i sztuczna inteligencja (AI) wpływają na naszą pamięć, choć efekty te są złożone i zależą od kontekstu. Oto główne wnioski z badań: Wpływ Internetu na pamięć: Efekt Google i pamięć transaktywna:Ludzie traktują Internet jako "zewnętrzny bank pamięci", co osłabia zapamiętywanie konkretnych informacji (tzw. efekt Go...
Read More

10 rodzajów plagiatu w nauce — jak je rozpoznać i uniknąć? Praktyczny przewodnik dla doktorantów

Plagiat to nie tylko „kopiuj i wklej” bez cytowania. Istnieje wiele subtelniejszych form, które często zdarzają się doktorantom (i nie tylko), nierzadko nieświadomie. Poniżej przedstawiam przegląd dziesięciu najczęściej spotykanych rodzajów plagiatu, wraz z wyjaśnieniem i przykładami, by pomóc Ci pisać rzetelne prace naukowe, zachowując najwyższe standardy etyczne. 1. Secondary Source ...
Read More

Jak osoba „nie będąca statystykiem” może przeprowadzić analizę danych przy wsparciu AI?

(Przykład krok po kroku, od przygotowania zbioru danych po wizualizację, statystyki i prezentację) Wielu doktorantów z różnych dziedzin (humanistyka, nauki społeczne, inżynieria) potrzebuje przeprowadzać analizy danych, ale nie zawsze ma solidne podstawy statystyczne czy wystarczającą wiedzę z programowania. Dzięki generatywnym narzędziom AI (takim jak ChatGPT, Bing Chat, Claude) można zyskać ...
Read More

Metody doboru próby w badaniach naukowych: przewodnik dla doktorantów

Dobór próby (ang. sampling) to kluczowy etap w procesie badawczym — niezależnie od tego, czy przeprowadzasz badania ankietowe w naukach społecznych, testy kliniczne w medycynie, czy analizy statystyczne w innych dziedzinach. Prawidłowo wybrana próba pozwala wnioskować o całej populacji, oszczędzając czas i zasoby. Poniżej przedstawiam przegląd najważniejszych metod doboru próby, dzielonych na...
Read More

Jak napisać artykuł naukowy w stylu IMRaD? Praktyczny przewodnik dla doktorantów

Struktura IMRaD (Introduction, Methods, Results, and Discussion) jest dziś standardem w większości czasopism naukowych. Łączy ona przejrzystość z logicznym porządkiem wywodu, co ułatwia czytelnikowi szybkie zrozumienie, dlaczego badanie zostało przeprowadzone, jak je wykonano, co w nim wykryto i jakie niesie implikacje. W niniejszym artykule przedstawię, jak efektywnie opracować każdą część I...
Read More

Jak przygotować artykuł, by trafił do publikacji?

Komentarz do „How to Get Published? What Are Journal Editors Looking for?” (A. Robert Denniss, Ann T. Gregory, Heart, Lung and Circulation, 2017) W 2017 roku w czasopiśmie Heart, Lung and Circulation (HLC) opublikowano krótki artykuł redakcyjny, w którym autorzy – redaktorzy tego periodyku – dzielą się spojrzeniem „od kuchni” na proces akceptacji manuskryptów w pismach naukowych. Piszą oni zar...
Read More

Darmowe narzędzia, które usprawnią każdy etap pracy naukowej: przegląd i praktyczne wskazówki

Współczesny doktorant ma do dyspozycji szeroką gamę aplikacji i serwisów internetowych, które mogą znacząco ułatwić pracę badawczą — od wyszukiwania literatury, poprzez analizę danych, aż po przygotowanie finalnego rękopisu i zarządzanie bibliografią. Poniżej przedstawiam przegląd narzędzi (z podziałem na etapy), które są w większości bezpłatne lub mają wersję „freemium”. Każdy etap opisany j...
Read More

Najlepsze praktyki w korzystaniu z AI przy pisaniu tekstów naukowych

(Opracowane na podstawie artykułu „Best Practices for Using AI When Writing Scientific Manuscripts: Caution, Care, and Consideration: Creative Science Depends on It”, opublikowanego w ACS Nano) W ostatnim czasie gwałtownie rośnie popularność narzędzi opartych na generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI) – jak ChatGPT – które potrafią tworzyć spójne teksty na dowolny temat. Pojawia się jednak...
Read More

Jak napisać artykuł naukowy tak, by był bliżej „high impact”, a nie odrzucony od razu?

Komentarz do publikacji w „Technovation” (2014) W 2014 roku w czasopiśmie Technovation ukazał się krótki artykuł redakcyjny (editorial) autorstwa Meishum z City University of Hong Kong, omawiający różnice między tekstami od razu odrzucanymi (desk reject) a tymi, które trafiają do czołowych publikacji o wysokim impakcie. Badanie porównywało 50 manuskryptów odrzuconych bez recenzji z 10 wysoko ...
Read More

Jak myślimy i poznajemy świat? Od Empiryzmu do Strukturalizmu w 10 krokach

W dzisiejszym szybko zmieniającym się świecie, pełnym skomplikowanych idei i teorii, zrozumienie podstawowych pojęć filozoficznych i naukowych może być kluczem do lepszego zrozumienia otaczającej nas rzeczywistości. Czy kiedykolwiek zastanawialiście się, jak naukowcy dochodzą do swoich odkryć? Albo jak filozofowie od wieków próbują odpowiedzieć na fundamentalne pytania dotyczące istnienia, wiedzy...
Read More